“م” مثل منتقد (2)

در
“م” مثل منتقد (2)

زرين‌كوب در جلد اول اثرش به نام نقد ادبي مي‌نويسد:

كلمه نقد خود در لغت به معني «بهين چيزي برگزيدن» و نظر كردن است در دراهم تا در آن به قول اهل لغت سره از ناسره بازشناسد. …لفظي هم كه امروز در ادب اروپايي جهت همين معني به كار مي رود در اصل به معني رأي زدن و داوري كردن است و شك نيست كه رأي زدن و داوري كردن درباره امور و شناخت نيك و بد و سره و ناسره آنها مستلزم معرفت درست و دقيق آن امورست (زرين‌كوب، 1361، ص 1).

معين نيز در فرهنگ خود نقد را با چهار تعريف عنوان مي‌كند؛ از جمله جدا كردن دينار و درهم و سره و ناسره، تمييز دادن خوب از بد، آشكار كردن محاسن و معايب سخن و در نهايت تشخيص محاسن و معايب سخن. در تمام تعاريف اين نكته ديده مي‌شود كه دو لغت سره و ناسره، خوب و بد يا محاسن و معايب كنار هم مي‌آيند. بنابراين، واژه نقد و انتقاد(2) كه برخي از آن فقط به عنوان ذكر معايب نام مي‌برند نيست، زيرا اين تعريفي از عيب‌جويي است كه كاملا با نقد متفاوت است. در حالي كه نقد عبارت است از: «ارزيابي، بررسي، شناسايي نمودن، زيرورو كردن،‌ حسن‌ها و عيب‌ها را نماياندن و پنهان‌ها را رو آوردن» (مرتضوي كروني، 1364، ص14).

اهميت نقد

اهميت نقد تا آنجاست كه به نظر زرين‌كوب تهذيب ذوق عامه و تربيت فكر نويسنده است. اما فوايد ديگري را مي‌توان براي آن برشمرد. يكي از اين فوايد شناساندن جايگاه شايسته آثار نشر يافته است تا به دست فراموشي سپرده نشوند. بنابراين، غير از هدف نقد كه نشان داد كاستي‌ها و تصحيح ناروايي‌هاست، نقد نوعي حرمت نهادن به تلاش‌ها و كوشش‌هاست. يكي ديگر از فوايد نقد، مقابله با آشفتگي بازار است، زيرا با بالارفتن بصيرت جامعه، هرج و مرج معنوي مهار مي‌شود.

نقد در واقع به نوعي «حق جامعه» است؛ زيرا «وقتي نويسنده‌اي يا پژوهشگري (یا هنرمند و بازی‌سازی)، حال به هر دليلي، مطلبي غلط در جامعه مي‌پراكند و آگاهي هاي نادرستي را مي‌گستراند، اين حق جامعه است كه كساني آن نادرستي‌ها را بازگويند و درستي و راستي را بپراكنند و از اينكه از مسير داده‌هاي نادرست ذهنيتي نادرست و ناهنجار ايجاد گردد، جلوگيرند» («نگاهي دوباره به نقد كتاب»، 1373، شماره دوم، ص 134).

فايده ديگر نقد جلوگيري از ضربه‌زدن به رشد فرهنگي است، زيرا نشر آثار كم‌مايه و بي مايه درباره موضوعات مهم – به خصوص موضوعاتي كه مورد نياز جامعه نيز هستند- به انحراف كشاندن ذائقه جامع كتابخوان و آلوده كردن موضوع و ضربه زدن به رشد فرهنگي است كه سرانجام از گسترش فرهنگ جلوگيري مي‌كند.

همه‌ی این موارد را می‌شود به طریق کاملا مشخصی به نقد نویسی برای بازی، فیلم و دیگر رسانه‌ها هم تعمیم داد، با توجه به این مسئله که امر «زیبایی شناسی» و مسائل پیچیده‌تر و سلیقه‌ای تری نسبت به «فرمالیست» خالص (که در ادبیات واضح و مبرهن است) نیز وارد مقوله‌ی نقد می‌شوند. (نگارنده-دنیای بازی)

شرايط منتقد

با دانستن ضرورت و اهميت نقد آيا هر كس مي‌تواند به نقد آثار ديگران بپردازد؟

همانطور كه آمد هدف نقد ارزيابي، بررسي، شناسايي و زيرو رو كردن، حسن‌ها و عيب‌ها را نماياندن است؛ بنابراين كار منتقد شناساندن زيبايي‌ها و زشتي‌هاي يك اثر است و لازمه اين كار تعمق كردن و دقت در آثار است. اگر منتقدي فاقد ذوق سليم است نمي‌تواند لطايف و محاسن هنر را درك كند و در نتيجه معايب و نقايص از نظر او پنهان مي‌مانند. اما داشتن ذوق تنها كافي نيست؛ ذوق بدون علم و تخصص لازم محصولي ندارد جز ارائه انشائي غراّ و نه انتقادي سنجيده و سالم.

منتقد بايد با ديد و وجدان علمي همراه با ذوق سليم دور از هرگونه نظر شخصي با ميزان‌هاي منطقي و علمي به كار نقد و نقادي بپردازد و نقد خود را از هرگونه شائبه و غرض دور نگه دارد. اين شرط در زبان آسان اما در عمل رعايت آن بس دشوار مي‌باشد. ناقد بصير و منصف كسي است كه سعي كند اين گونه عوامل در نقد او نفوذ نكنند (مرتضوي كروني، ص33-34).

منتقد درباره موضوعي كه انتقاد مي‌كند بايد بصيرت و اطلاع كافي داشته باشد، به اصول سنجش و قضاوت ادبي و معيارهاي نقد آشنايي كامل حاصل كند و از لوث غرض و حب و بغض شخصي و هوا و هوس مبراّ باشد؛ به قول مولانا:

چون غرض آمد هنر پوشيده شد  ****   صد حجاب از دل به سوي ديده شد


24 دیدگاه ثبت شده است

دیدگاهتان را بنویسید

  1. دقیقا موافقم….خوبی و بدی…..نگاه کردن به بدی ها و خوبی ها واقعا به یک اندازه نگاه بشه….و واقعا هم کار سختی است….
    مخصوصا وقتی که از یک اثر خوشت بیاد اونوقت سخته که بخوای بدی هاشو ببینی و دربارش بنویسی….

    ۰۰
  2. امیدوارم منتقد ! نقدهاش همیشه یک دست باشد
    فرقی بین آثار مختلف قائل نشود
    یکی را با موبینی و یک را با درشت بینی بررسی و نقد کند
    چون اینکارش خیانت در امانت هستش
    با تشکر

    ۰۰
    1. یک همچین چیزی امکان نداره. علاوه بر این که شرایط موجود و عوامل بیرونی (خارج از اثر) به طور مستقیم یا غیر مستقیم، خواسته یا ناخواسته بر روی قضاوت هر منتقدی تاثیر میذاره، ما نمی‌تونیم منکر عامل بسیار مهم “زمان” هم بشیم. به این معنا که در طول زمان، منتقد خوب با افزایش مطالعات و تجربیاتش، قضاوتش در مورد آثار رو بهتر و بهتر می‌کنه و گاهی حتا در مورد دیدگاه‌های قبلی خود تجدید نظر می‌کنه. همیشه بالاتر رفتن آگاهی در طول زمان (اگر اتفاق بیفته) باعث میشه تا نقدهای بعدی و بعدی بهتر از قبلی‌ها باشند.
      البته این یه فرمول ثابت و مشخص نیست و قطعا پستی و بلندی داره و حتی گاهی اتفاقیه.

      ۰۰
  3. “فایده دیگر نقد جلوگیری از ضربه‌زدن به رشد فرهنگی است، زیرا نشر آثار کم‌مایه و بی مایه درباره موضوعات مهم – به خصوص موضوعاتی که مورد نیاز جامعه نیز هستند- به انحراف کشاندن ذائقه جامع کتابخوان و آلوده کردن موضوع و ضربه زدن به رشد فرهنگی است که سرانجام از گسترش فرهنگ جلوگیری می‌کند. ”

    ایشون طبیعتا یه دیدگاهی رو تو مغزش درست میبینه و مسائل رو می خواد به اون سمت بکشونه
    این حرف های با دیدگاه فقط از کسی که از آخر خاصی غذا می خوره بر میاد و بس

    ما تو هنر قراره واقعیت و مسائل رو نشون بدیم و مردم تصمیم بگیرن خوب چیست و بد چیست .( البته رسانه های ایران بحثشون جداست )
    نمی خوایم چیزی رو تو مغز مردم به زور جا بکنیم که ، که حالا یه آقایی به نام منتقد بیاد و سعی بکنه چیزی رو که بزور جا کردیم رو به زور در بیاره . ( بازم رسانه های ایران بحثشون جداست )
    و ایشون داره به مردمی که به دیدگاه درست این آقا نمیرسن توهین میکنه ، واقعا که

    آقای زعفرانی مطلب به خصوص شعر آخرش عالی بود و ممنون

    ۰۰
    1. من متوجه موضع احتمالی شما نسبت به اون قسمت از متن که نقل قول کردید نشدم. اگر اعتراض دارید و مخالفید، بگید … چون به نظرم مخالفتتون بیجاست.

      ۰۰
    2. اعتراض دارم و کاملا مخالفم ( ای کاش منطق شما رو هم مبنی بر درستی بدونم )

      ۰۰
    3. من با دیدگاه میانه موافقم. به نظرم نباید از اون قسمتی که اشاره دارید برداشت شما رو داشت. در نقد محتوا، یکی از رسالت‌های منتقد نشان دادن حقانیت محتوا به روش‌های مختلفه و اگر منتقدی شاهد بروز بی‌فرهنگی در محتوای یک اثر هنری بشه و از اون دم نزنه اشتباه کرده. مثلا اگر در محتوای فیلم X ساخته‌ی آقای کارگردان در ایران که فرهنگ مشخصی داره، اشاعه‌ی فرهنگ غلط و ضد ایرانی -که بهش میگیم ضدفرهنگ- دیده بشه (البته نه به وضوح بلکه به ظرافت که مخاطبین عام ناخودآگاه اون رو درک کنند اما متوجه غلط بودنش نشوند)، منتقد باید با ریزبینی‌هایی که داره و فکری که روی اثر می‌کنه، این ضدفرهنگ رو پیدا کنه، در نقدش بازتاب بده و از رشد این‌گونه آثار جلوگیری کنه. در طول تاریخ هم همین‌طور بوده. چه بسیار جنگ‌هایی که بین هنرمندان فاشیست و منتقدانی که دیدگاه‌های فاشیستی رخنه کرده در آثار رو نقد می‌کردند به وجود آمد. (در امریکای 30-40 سال پیش) و چه خوب که به وجود آمد و این آثار نقد شد و مخالفت دید.
      منظور این پاراگراف، در بیان ساده‌تر می‌تونه این باشه که اگر نویسنده‌ای، کارگردانی، بازی‌سازی، خالقی، هنرمندی در اثر خودش، چیز غلطی به خورد مردم بده، و این کار رو با ظرافت هنری و در بطن فرم زیبای هنر انجام بده که مخاطب، به خاطر ذوق و سلیقه‌ای که داره و علاقه‌ای که به این اثر زیبا داره، در پس زمینه‌ی ذهن خودش این مطلب غلط رو به جای درست کسب کنه، منتقد باید با زیرکی و هوشمندی این روند رو متوقف کنه … نه در مواقعی که حقیقتی در اثر گفته شده و منتقد بخواهد اون حقیقت رو متفاوت جلوه گر کنه … که میشود همون که شما میگی و من هم کاملا موافقم، اما منظور نگارنده‌ی این جملات نیست.

      ۰۰
  4. خیلی هم عالی ! واقعا اینجور نوشته ها مفید هستن !
    فقط یک سوال:برای شروع به نقد نویسی به صورت حرفه ای خوندن این کتاب هایی که اینجا ازشون اسم برده شده و نقل قول شده می تونه کافی باشه ؟!

    ۰۰
    1. اول این که باید نویسنده باشید. یعنی حداقل این که بلد باشید متون ادبی رو خوانا و روان بنویسید که خب دلیلش هم مشخصه. چون میخواید به صورت نوشتاری نقد کنید. مخاطب از طریق جملات شما است که با اثر آشنا میشه. هر چقدر در این زمینه بهتر باشید، نقد شما هم بهتر میشه.
      کتاب و مقاله در باب چگونه نقد کردن + دنبال کردن نقدهای منتقدان بزرگ و معروف جهان و ایران خیلی میتونه کمک کنه، اما به نظر من اگر با ساختار بازی و روش بازی‌سازی و مراحل مختلف اون آشنا باشید، نقد خیلی بهتری می‌تونید بنویسید.

      ۰۰
    1. من این جور مقالات که خوندنش بار علمی به آدم اضاف میکنه رو خیلی دوست دارم به شخصه.حالا که به قلم خودتون مینویسید چه بهتر.

      ۰۰

در شبکه‌های اجتماعی،
به خانواده دنیای بازی بپیوندید!

برای اطلاع از جدیدترین اخبار، نقد و بررسی‌ها و ویدیوهای اختصاصی، ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید. همراه شما هستیم.

Dbazi Social Media

مقالات بازی

تاریخچه استودیو Giant Squid تاریخچه استودیو Giant Squid (+ویدیو)
توسط علی علی‌پور
0
داستان بازی Clair Obscur Expedition 33 داستان بازی Clair Obscur Expedition 33
توسط علی علی‌پور
0
داستان سری جنگ جهانی بازی Call of Duty داستان سری جنگ جهانی بازی Call of Duty
توسط حسین کریمی
0
تاریخچه شرکت راک استار گیمز تاریخچه شرکت راک استار گیمز
توسط سام حقیقی
0
سری بازی زلدا را چگونه بازی کنیم؟ سری بازی زلدا را چگونه بازی کنیم؟
توسط حسین کریمی
0
تاریخچه استودیو Team Cherry تاریخچه استودیو Team Cherry
توسط علی علی‌پور
0
تاریخچه استودیو Sandfall Interactive تاریخچه استودیو Sandfall Interactive
توسط میلاد طاهرنژاد
0
Mafia داستان سری بازی Mafia
توسط حسین کریمی
0
داستان سری بازی Halo داستان سری بازی Halo
توسط حسین کریمی
0
تاریخچه استودیو سی دی پراجکت رد تاریخچه استودیو سی دی پراجکت رد
توسط علی علی‌پور
0
بیوگرافی وینس زامپلا
توسط سام حقیقی
0
بیوگرافی تام کلنسی بیوگرافی تام کلنسی
توسط حامد محمدپور
0
بیوگرافی فومیتو اوئدا بیوگرافی فومیتو اوئدا
توسط مهدی یوسفی
0
بیوگرافی سم لیک بیوگرافی سم لیک
توسط مهدی یوسفی
0
بیوگرافی جوزف فارس بیوگرافی جوزف فارس
توسط محمدصدرا باقری
0
بیوگرافی هیدئو‌ کوجیما بیوگرافی هیدئو‌ کوجیما
توسط محسن کشاورز
0
بیوگرافی جف کیلی بیوگرافی جف کیلی
توسط محمدصدرا باقری
0
زندگی‌نامه نیتن دریک پهلوانان نمی‌میرند | زندگی‌نامه نیتن دریک
توسط فرشید عبدالله پور
8
بیوگرافی ساتورو ایواتا (Satoru Iwata)؛ من یک گیمر هستم
توسط صادق شجاعی‌فرد
11
Neil Druckmann, The Last of Us, Uncharted بیوگرافی نیل دراکمن – جاه طلبی در پی کمال در هنر
توسط افراسیاب
1

چند رسانه ای

معرفی بازی Metro 2039 در جریان مراسم شوکیس ایکس‌باکس معرفی بازی Metro 2039 در جریان مراسم شوکیس ایکس‌باکس؛ تاریک‌ترین روایت مجموعه در سال ۲۰۲۷ از راه می‌رسد
توسط محمدصدرا باقری
0
بازگشت مستر چیف با بازی Halo: Campaign Evolved بازگشت مستر چیف با بازی Halo: Campaign Evolved؛ نمایش تریلر جدید از بازی
توسط محمدصدرا باقری
0
نمایش تریلر جدید بازی Fable در مراسم ایکس‌باکس نمایش تریلر جدید بازی Fable در مراسم ایکس‌باکس؛ عرضه همزمان برای کنوسل‌های PC، پلی‌استیشن ۵ و ایکس‌باکس
توسط محمدصدرا باقری
0
نمایش اولین گیم‌پلی بازی Gears of War: E-Day نمایش اولین گیم‌پلی بازی Gears of War: E-Day در مراسم شوکیس ایکس‌باکس؛ انتشار بازی در ماه اکتبر 2026
توسط محمدصدرا باقری
0
رونمایی رسمی از بازی Rayman Legends: Retold رونمایی رسمی از بازی Rayman Legends: Retold در مراسم State of Play سونی
توسط پارسا بیرانوند
0
تاریخ انتشار بازی Onimusha: Way of the Sword تاریخ انتشار بازی Onimusha: Way of the Sword اعلام شد
توسط پارسا بیرانوند
0
رونمایی از تاریخ انتشار بازی Control Resonant رونمایی از تاریخ انتشار بازی Control Resonant در رویداد State of Play
توسط پارسا بیرانوند
0
نمایش تازه بازی Marvel’s Wolverine نمایش تازه بازی Marvel’s Wolverine، گیم‌پلی خشن و خونین بازی را به نمایش گذاشت
توسط پارسا بیرانوند
0
غافلگیری طرفداران با اعلام تاریخ انتشار Silent Hill: Townfall توسط شرکت کونامی غافلگیری طرفداران با اعلام تاریخ انتشار بازی Silent Hill: Townfall توسط شرکت کونامی [تماشا کنید]
توسط ایلیا حسامی
0
رونمایی رسمی از بازی Call of Duty: Modern Warfare 4 رونمایی رسمی از بازی Call of Duty: Modern Warfare 4 همراه با تاریخ عرضه
توسط پارسا بیرانوند
0