دنیای سینما: نقد و بررسی انیمیشن The Good Dinosaur

ایده انیمیشن «دایناسور خوب» (The Good Dinosaur)، نخستین بار توسط باب پیترسون که انیمیشن‌های بزرگی همچون «پشت و رو» و «بالا» را به‌ترتیب به‌عنوان نویسنده و کارگردان در پرونده خود داشت، مطرح شد. کار ساخت این انیمیشن آغاز شد اما در نهایت به دلایلی او در سال 2013 از کار برکنار شده و پیتر سون، که اصلیتی کره‌ای دارد به عنوان کارگردان این محصول جدید پیکسار انتخاب شد؛ احتمالاً به همین دلیل تاریخ اکران آن از سال 2014 به 2015 موکول شد. اما انتخاب پیترسون کره‌ای برای چنین پروژه‌ای آن هم با بودجه در حدود 200 میلیون دلار مقداری تامل‌برانگیز بود؛ زیرا او پیش از این تنها انیمیشن  Partly Cloudy را کارنامه خود به‌عنوان کارگردان داشته و در پروژه انیمیشن Ponyo نیز با هایائو میازاکی همکاری داشته است. این انیمیشن که از همان ابتدا با انتشار اولین اطلاعات مشخص شد که مخاطبانش کودکان هستند، توانست بازخورد نسبتاً مثبت منتقدان را به‌خود جلب کند، به‌طوری که توانست نمره 66 را از منتقدان بدست آورد. با تمام این تفاسیر این اثر تنها به‌فروشی معادل 300 میلیون دلار دست یافت که اگر میزان تبلیغات را درنظر بگیریم، باید گفت این اثر برخلاف انتظارات سازندگانش به یک شکست تبدیل شده است. برای نقد و بررسی The Good Dinosaur همراه دنیای بازی باشید.

داستان دایناسور خوب از یکی از ایده‌های کلیشه‌ای تمام صنعت سینما استفاده کرده که به طور ویژه‌ای در فیلم‌های کودکان شاهد آن‌ها هستیم، ژانر جاده‌ای. ژانری که در آن شخصیت اصلی داستان که در اینجا آرلو نام دارد، همانند کلیشه‌های رایج کاملاً اتفاقی از خانه خود دور می‌شود. اما کلیشه‌های موجود در این فیلم به این‌جا ختم نمی‌شوند و همانند اکثر آثار این ژانر، شخصیتی نیز در این سفر پرمخاطره شخصیت اصلی را همراهی می‌کند که در اینجا یک خردسال از انسان‌های اولیه است. در راه برگشت نیز آن‌ها با مشکلات مختلف، اتفاقات غیرقابل پیش‌بینی و شخصیت‌های عجیب و غریب که راه را بر آن‌ها سد می‌کنند، مواجه شده اما نهایت به هدف‌شان می‌رسند. داستان در کنار ایده کلیشه‌ای و ناپخته‌اش بودن، از پرداخت درستی نیز بهره نمی‌برد تا بتوان آن را از آثار مشابه این ژانر جدا و متمایز کرد. بر روی شخصیت‌ها و روابط میان آن‌ها نیز تمرکزی وجود ندارد. اما در این میان یک نکته جالب وجود دارد. شخصیت اسپات که همانند انسان‌های اولیه توانایی تکلم ندارد، شخصیتی بامزه و دوست داشتنی است که حتی بیشتر از شخصیت اصلی داستان خودش را در دل مخاطب جا کرده، که این اتفاق به‌لطف طراحی او صورت می‌پذیرد، همان‌طور که در بالا نیز ذکر شد برخلاف اینکه توانایی تکلم را ندارد اما رفتارهایش به خوبی برای مخاطب قابل‌فهم و البته جذاب هستند.

اما این انیمیشن در بخش جلوه‌های ویژه بی‌نظیر بوده و در برخی مواقع یافتن تفاوت میان واقعیت و انیمیشن بسیار سخت است، به‌طوری که احساس می‌کنید محیط‌های فیلم‌ ضبط‌ شده و واقعی بوده، و سازندگان تنها شخصیت‌ها را در آن‌ها قرار داده‌اند. پیتر سون نیز که از این مسئله مطلع بوده، با آگاهی کامل سعی می‌کند تا قدرت انیمیشن‌سازی پیکسار را با خلق مناظر چشم‌نواز به‌نمایش بگذارد تا بدین صورت ضعف‌های بی شمار فیلم‌نامه را از دید مخاطب مخفی کند که تاحدودی نیز موفق بوده است. در کنار تصمیم درست، او با خلق سکانس‌های عالی چندین مرتبه احساسات مخاطب را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اوج این اتفاق که کارگردانی عالی پیتر سون علارغم تجربه نچندان بالایش را می‌رساند، سکانس معرفی کردن خانواده‌های آرلو و اسپات به یکدیگر و سکانس خداحافظی آن‌دو است که اشک مخاطبان خود را جاری خواهد کرد. البته یکی دیگر از تصمیمات درست پیتر سون، مدت زمان فیلم است، او می‌دانسته که داستان‌اش کشش لازم را برای مدت طولانی ندارد و خلق سکانس‌های این چینی هرچند تاثیرگذار نمی‌تواند مخاطب را تا پایان قصه نگه دارد، بنابراین مدت زمان 90 دقیقه‌ای را برگزیده که انتخاب درستی بوده است. هرچند سکانس‌های زیاد دیگری نیز وجود داشته که قلب و احساسات مخاطب را هدف قرار داده‌اند و تا حدودی نیز موفق می‌شوند، اما این دو سکانس بالاتر از بقیه قرار می‌گیرند. البته مسئله دیگری به‌جز کارگردانی سون در این سکانس‌ها دخیل بوده‌، مایکل و جف دانا هستند که با موسیقی گوش‌نواز و فوق‌العاده آن‌ها در اکثر سکانس‌ها حضور داشته که نمی‌توان از تاثیر موسیقی فوق‌العاده این‌دو بر روند داستان چشم‌پوشی کرد.  یکی از موارد جالبی که در یکی از سکانس‌های بخش اولیه انیمیشین مشاهده می‌شود، شباهت یکی از آن‌ها با سکانس مرگ  پدر «شیرشاه» دانست که این شباهت به طور قابل‌توجهی قابل لمس بوده است و تنها مقداری دقت و حافظه‌ای قوی می‌طلبد.

به‌نوعی باید گفت پیکسار برخلاف انیمیشن پشت و رو که بر رو بخش داستانی مانور ویژه‌ای داشته، این انیمیشن فاقد آن ویژگی‌ها بوده و سعی کرده تا با خلق صحنه‌ها و سکانس‌های زیبا مخاطب خود را راضی از سینما خارج کند که براساس آمارها باید گفت ناموفق بوده است. البته این مسئله را نیز باید در نظر گرفت که تم اصلی این انیمیشن، همان‌طور که از سبک طراحی و خلق شخصیت‌ها کاملاً مشهود است، تنها کودکان خردسال بوده‌اند که همین مسئله به نوبه خود تاثیر به‌سزایی بر میزان فروش نهایی فیلم می‌گذارد، هر چند اگر والدین اگر مقداری سخت‌گیر نباشند، می‌توانند به‌همراه فرزندان‌شان از آن لذت ببرند.

دایناسور خوب برخلاف آنچه که انتظار می‌رفت، داستانی نه‌چندان جذاب و بسیار کلیشه‌ای را در خود جای داده است که در مقابل اثر قبلی پیکسار یعنی پشت و رو که از داستانی زیبا و جذاب برخوردار بوده، اثری ضعیف محسوب می‌شود؛ اما کارگردانی خوب سون در خلق صحنه‌ها، مناظر و سکانس‌های احساسی فیلم را از تبدیل شدن به اثری فاجعه‌بار نجات داده است. بنابراین اگر قصد دارید تا نه یک انیمیشن زیبا نه از لحاظ داستانی، بلکه از لحاظ بصری را تجربه کنید، دایناسور خوب بهترین انتخاب است.