سینما: نگاهی به فیلم “جنگ‌ جهانی زی”

“جنگ جهانی زی” یکی از موردانتظارترین فیلم‌های اخیر بود. فیلمی که اقتباسی است از روی یک رومان پرفروش به همین نام و در واقع برجسته‌ترین نکته‌ای که سبب انتظار ما هم شده بود به همین اقتباس برمی‌گشت. این در حالی است که جنگ‌ جهانی زی توانست اکران موفقیت‌آمیز و خیلی خوبی را پشت سر بگذارد. و حتی با وجود درجه‌بندی زیر ۱۳ سال عده‌ای بسیاری را به سالن سینماها بکشاند. البته در همین ابتدا باید به این نکته اشاره کرد که جنگ جهانی زی با اینکه واقعا دیدنی است و تماشای آن به هرکسی که عاشق عناوین زامبی‌محور و اکشن است, توصیه می‌شود. اما با این حال فیلم نمی‌تواند در راس عناوین این سبک و سیاق قرار بگیرد. و در حد همان خوب‌ها باقی می‌ماند. و مهمترین چیزی هم که از رسیدن فیلم به سطحی که استحقاقش را دارد جلوگیری کرده, مثل همیشه به داستان چنین فیلم‌هایی بازمی‌گردد.

جنگ جهانی زی به شدت مملو از صحنه‌های پرخرج و هیحان‌انگیز سینمایی است. در حالی که خبری از شخصیت‌پردازی در بطن داستان‌سرایی آن نیست. چیزی که کمبود آن در فیلم حس می‌شود. و در حقیقت همین کمبود است که آن را از تبدیل شدن به یکی از کامل‌ترین فیلم‌های ژانر خود محروم کرده است.

جری لین ( با بازی برد پیت), مامور بازنشسته‌ی سازمان ملل متحد است. او زندگی تازه‌ای را به دور از مشغله‌ی کاری و خستگی همراه با همسرش و دو دخترش آغاز کرده است, اما ناگهان یک اتفاق بزرگ او را به کار برمی‌گرداند. و این اتفاق چیزی نیست جز پخش یک ویروس ناشناخته در سرتاسر کره‌ی زمین که انسان‌ها را تبدیل به زامبی می‌کند. جری که قابلیت‌ها و توانایی خود را در گذشته ثابت کرده, اولین هدف سازمان ملل برای پیدا کردن راه حلی برای مدیریت  این موقعیت است. مقامات سازمان ملل و ارتش قبول می‌کنند تا وقتی که او به کار برگردد, خانواده‌‌اش را در ناوبری در وسط اقیانوش در امنیت کامل نگاه دارند. اکنون جری باید برای یافتن واکسنی در جهت جلوگیری از پیشرفت این ویروس با زمان و دنیایی پر از خطر, دلهره و تهدید رقابت کنند.

این‌طور که پیداست اولین اقتباس جنگ جهانی زی توسط “جی مایکل استرانزیسکی” نوشته شده بوده است. او در اقتباس خود به طور نزدیکی به اتفاقات کتاب وفادار بوده. جایی که خط داستانی یک دهه بعد از پخش ویروس در سرتاسر کشورهای دنیا را دنبال می‌کند. و قصه از دید یک مامور سازمان ملل و در مصاحبه با چندین و چند بازمانده روایت می‌شود. اما در سناریویی که توسط “متیو مایکل کارناهال” نوشته شده و همان چیزی است که فیلم از روی آن ساخته شده است, خبری از این‌ها نیست. چنین سناریوی داستان محوری در جهت خلق سکانس‌های اکشن‌تر و شلوغ‌تر به چیزی متفاوت تغییر کرده است. و همین باعث شده تا خیلی از تغییرات محیطی و سیاسی کتاب در فیلم وجود نداشته باشند.

وقتی اسم فیلمی با زامبی گره خورده باشد, اولین چیزی که به ذهن ما می‌رسد, صحنه‌های رودررویی انسان‌ها با آن هیولاهای نفهم و ترسناک است. و مسلما این موضوع اولین جذابیت چنین فیلم‌هایی است. اما جنگ جهانی زی در زمینه‌ی زامبی‌ها به خاطر درجه‌بندی سنی پایین‌اش آنطور که انتظار می‌کشید, نخواهد بود. تمامی صحنه‌های جویده‌ شدن انسان‌ها توسط زامبی‌ها, تکه تکه شدن آنها و… بیرون از قاب دوربین به وقوع می‌پیوندد و این مسئله‌ای است که مطمئنا طرفداران پر و پا قرص چنین عناوینی را ناامید و ناراحت خواهد کرد.

اما با این حال به سرعت متوجه خواهید شد که سازندگان جای چنین خشونت‌های بزرگسالانه‌ای را با سکانس‌هایی مملو از تیراندازی, فرار و نماهایی وسیع و نفسگیر از سیل عظیم و تمام‌نشدنی زامبی‌ها پر کرده‌اند. اصلا می‌توان گفت تنها عنصر فوق‌العاده‌ی فیلم هم به همین سکانس‌ها مربوط می‌شود. از حمله‌های میلیونی زامبی‌ها در خیابان‌های شهر با آن سرعت گرفته تا بالا رفتن‌شان از یک دیوار چند ده متری. همه‌ی این‌ها چنان عالی و زیبا طراحی شده‌ و عالی‌تر به تصویر کشیده می‌شوند که مطمئنا به کمبود خشونت توجه‌ی چندانی نخواهید کرد. از طرفی تمرکز فیلم بر روی خلق همین صحنه‌های سریع و پرتنش است که سبب شده تا ریتم وقوع اتفاقات بسیار بالا باشد. و همین کاری می‌کند تا وقتی به تماشای فیلم نشسته‌اید بدون هیچ وقفه‌ای تا پایان آن را با دقت نظاره‌گر باشید.

در خصوص بازیگران جنگ جهانی زی هم حرف خاصی نمی‌توان زد. با اینکه برد پیت مثل همیشه عالی است. اما او هم مثل دیگر شخصیت‌های ریز و درشت فیلم هیچ ارزشی برای صحبت باقی نمی‌گذارند. البته باید گفت که این مسئله مربوط به بازی بد یا استعداد ضعیف آنها در بازیگری نیست. بلکه به سناریوی اکشن‌محور و کمبود شخصیت‌پردازی در فیلم بازمی‌گردد. سناریویی که هیچ فرصتی به درخشش آنها نمی‌دهد.

خط داستانی تنها بخش کوتاهی را به نشان دادن رابطه‌ی جری و خانواده‌اش اختصاص می‌دهد. با اینکه در دنیای شلوغ و دیوانه‌وار فیلم جایی برای پرورش شخصیت‌ها نیست. اما اگر این اتفاق در فیلم می‌افتاد, مطمئنا فیلم می‌توانست در حد موفقیت کتاب پیش برود. همین موضوع سبب شده تا فیلم بیشتر شبیه یک سری لحظات نفسگیر با کارگردانی خوب که پشت سر هم ردیف شده‌اند, به نظر برسد. در واقع همه‌چیز به سفر جری از کشوری به کشوری دیگر برای جمع‌آوری اطلاعات و فرار از دست میلیون‌ها زامبی خلاصه شده است. نبود داستان درگیرکننده و شخصیت‌پردازی باعث شده تا این سکانس‌های نفسگیر وارد فاز تکان‌دهندگی و تنش نشوند. زیرا شما چیزی از کاراکترها نمی‌دانید که به موفقیت یا عدم آن اهمیت دهید.

به‌طور کلی می‌توان گفت, جنگ جهانی زی در زمینه‌ی ارائه‌ی یک اکشن سریع و هیجان‌انگیز چیزی کم و کسر ندارد. و خیلی از اتفاقات فیلم شما را تا پایان و بدون خستگی سرگرم خواهند کرد. در طول فیلم به چیزی‌هایی بر می‌خورید که اصلا انتظار ندارید. و یکی‌شان هم به پایان غیرقابل‌پیشبیی‌اش مربوط می‌شود. جنگ جهانی زی یک عنوان زامبی‌محور کلاسیک نیست. این موضوع هم خوب است و هم بد. از طرفی خبری از آن چیزی‌هایی که بارها دیده‌ایم و ممکن بود باری دیگر ببینیم (یا نبینیم) نیست. و از طرفی دیگر فیلم در حد و اندازه‌ی تبلیغات‌اش سربلند بیرون می‌آید و تجربه‌ی تقریبا جدیدی را برایتان به ارمغان خواهد آورد. جنگ‌ جهانی زی امتیازهای زیادی دارد, اما چندین ضعف جزیی از تبدیل شدن آن به اثری به‌یادماندنی جلوگیری کرده‌اند. اگر عاشق عناوین حوزه‌ی آخرالزمان, خرابی‌های بزرگ بشر و زامبی‌ها هستید, جنگ جهانی زی را از دست ندهید.

 ———————————-

 نویسنده: رضا حاج‌محمدی