افسانه‌ی گوزنِ شمالی | نقد و بررسی بازی Mooseman

با نظر به گفتمان‌های بازی‌سازی در بسترهای نوپا احتمالاً باید متوجه شده باشید که یکی از سرراست‌ترین مضامینِ متصوّر برای شروعِ یک پروژه‌ی بازی‌سازی رجوع به ظرفیت‌های فرهنگی، مشخصاً داستان‌های کهن و اسطوره‌ها است. شاید این دلیل خوبی برای بازی‌سازی باشد، امّا مسلّماً کافی نیست. همیشه احتمالِ این وجود دارد که صرفِ داستان‌گویی و/یا کاربردِ نگاره‌ها و موسیقیِ محلی توجیهی شود برای ساختِ بازی، طوری که این عناصر کل بازی و به ویژه بخشِ گیم‌پلی را تحت‌الشعاع قرار دهند و تمامیتِ محصول صرفاً رسانه‌ای شود برای توصیفِ اسطوره‌های کهن در قالبِ یک بازی رایانه‌ایِ معمولی. حال بازی Mooseman آماده است تا ما را با اسطوره‌ای کهن آشنا کند، امّا اجازه دهید ببینیم که این بازی جز نقلِ اسطوره چه چیز دیگری برای عرضه دارد. با نقد و بررسی بازی Mooseman در دنیای بازی همراه باشید.

«در جنگلی تاریک و گرفته، هفت تن گرد هم آمده‌اند تا با دستِ سرنوشت یکی از میانِ خود برگزینند. سه جهان، سه لایه‌ی خلقت انتظارِ این برگزیده را می‌کشد، کسی که مأمورِ یافتنِ شُندی (Shondi) در اعماقِ زمین خواهد بود».

قرعه به نامِ او می‌افتد و حال باید سفرش را آغاز کند.

موس‌مَن (Mooseman) با عصای جادوگری‌اش میانِ جنگلِ سرد قدم بر می‌دارد. او قابلیتِ این را دارد که جهانی دیگر را ببیند، دنیایی موازی و پنهان که با فشردنِ یک کلید خود را نشان می‌دهد، دنیایی از جنسِ اسطوره. ارواح و نمادهایی اسرارآمیز در آن دیده می‌شوند که در پیشرویِ بازی نقش دارند. غالبِ ساختارِ گیم‌پلیِ بازی Mooseman بر مبنای حلِ معما از طریقِ جابه‌جایی بینِ این دو دنیای موازی شکل گرفته است.

«داستان به خیلی وقت پیش بر می‌گردد—حتی پیش از آن که کاما (Kama) میانِ صنوبران جریان داشته باشد. نخستین قو در اقیانوسِ بی‌انتها تخمی به جا می‌گذارد که از آن پدرمان یِن (Yen)، نخستین موس (گوزنِ شمالی)، پدرِ همه‌ی ارواح، خالقِ همه‌ی انسان‌ها، زاده می‌شود. پوسته‌ی این تخم جهان‌های میانی و بالایی را به وجود می‌آورد و جهانِ زیرین در تاریکیِ اعماقِ اقیانوس شکل می‌گیرد».

بازی Mooseman روایتی اسطوره‌ای از سرنوشتِ انسان‌خدای یِن است که از طریقِ متن‌های میان‌پرده‌ای و از زبانِ راویِ روسی (کاش روسی بلد بودم!)، دیالوگ‌هایی در خلالِ بازی، و افسانه‌هایی که از طریقِ منوی بازی می‌توان مطالعه‌شان کرد روایت می‌شود، تا رابطه‌ی موس (گوزنِ شمالی) با سرد شدنِ جهان و نجات‌بخشیِ شُندی را روشن کند. دنیای بازی بر اساسِ این اسطوره شکل می‌گیرد و با پیشرفت در این دنیا و چیده شدنِ تکه‌های پازلِ داستانْ علّت و چراییِ این سفرِ دوساعته به شکلِ جذابی رو می‌شود. با وجودِ این طراحیِ نسبتاً خوب در روایت، بازی Mooseman نمی‌تواند چیزی بیش از رسانه‌ای صوتی و تصویری برای نقلِ اسطوره باشد.

گیم‌پلی و فضاهای تکراری

بخشِ عمده‌ی بازی Mooseman به شکلِ پیشروی در مسیری دوبعدی و حل معما است. بازی در دو دنیای موازی جریان دارد و با وجودِ آن که از چنین ظرفیتی می‌توان انتظارِ معماهای چالش برانگیز را داشت، امّا معماهای بازی Mooseman عمدتاً طراحی‌های پیش‌پاافتاده و ساده‌ای دارند. برای حلِ بسیاری از معماها تنها کافی است میانِ دو دنیا جابه‌جا شوید، یا در مرحله‌ای پیشرفته‌تر کافی است قدرتِ تطبیق‌دهیِ خوبی داشته باشید. بزرگترین چالشِ بازی پیدا کردنِ نگاره‌هایی مخفی در جای‌جای بازی است، شکل‌هایی که از بقایای باستانی و کتاب‌های باستان‌شناسی گرفته شده‌اند و با یافتن‌شان می‌توان از طریقِ منوی بازی اطلاعاتی درباره‌ی آنها به‌دست آورد. با وجودِ جذابیتِ این نگاره‌ها و نمادهای باستانی و توضیحاتِ مربوط به آنها (حداقل برای عاشقانِ هنر و ادبیاتِ باستانی) نمی‌توان انتظار داشت که بازیکن (حداقل آنهایی که عاشقِ باستان‌شناسی نیستند) پس از پایانِ بازی نیروی کاملاً الزام‌آوری برای یافتنِ نگاره‌های دیگر در خود احساس کند. افزون بر معماهای ساده، بخش‌هایی از بازی Mooseman مثلِ تجربه‌ای دست دوم و نسخه‌ای تکرارشده از بازی‌های شناخته‌شده‌ی قبلی است. همان قدر که گام برداشتن در خاکستریِ جنگلِ مه‌آلود و مواجهه با پای آویزانِ عنکبوت یادآورِ بازی Limbo است، تقلایِ شنل‌پوشِ تنها در بوران و مواجهه‌اش با آن ماهیِ غول‌پیکر بازی Journey را به یاد می‌آورد. بنابراین، اگر این عناوین را قبلاً تجربه کرده باشید احتمالاً نوآوری و خلاقیتِ خاصی در این بخش‌های بازی نخواهید یافت. گیم‌پلیِ بازی Mooseman جدا از معما بارقه‌هایی از سبکِ اکشن هم در خود دارد (مثلاً یک بخشِ خیلی مختصرِ تیراندازی با کمان، و یک بخش پرواز با عقاب) که البته این عناصر هم با طراحیِ بسیار ساده و خامِ خود چیزِ خاصی برای عرضه ندارند. در کل، می‌توان گفت که گیم‌پلیِ بازی Mooseman عبارت است از مجموعه‌ای از معماهای ساده و تجربه‌هایی نسبتاً تکراری که اجازه نمی‌دهند بازی چیزِ بیشتری از داستان‌گوییِ برای مخاطب داشته باشد.

اصیل و معمولی

طراحیِ شکل‌ها و فیگورهای بازی Mooseman بازنماییِ بقایای باستانیِ موجود در موزه‌های محلیِ ناحیه‌ی پرمْسْکی کرای (Perm Krai) در روسیه است. از این جهت، شکل‌ها اصالت و غرابتِ خاصی دارند؛ امّا در کل، نمی‌توان گفت که گرافیکِ این بازی از نظرِ فنی کیفیتِ بالایی دارد. جزئیاتِ دیداری کم است، و بافت‌ها و نورپردازی‌ها کیفیتِ عالی ندارند. انیمیشن‌های بازی با فریم‌رِیتِ پایینی رندر شده‌اند طوری که اگر کمی دقیق باشید، می‌توانید حینِ حرکت تک‌تکِ نقاشی‌های (فریم‌های) حرکت را ببینید. اگر چه این سبکِ گرافیکی شکلِ خاصی به فضای بازی داده و حتی تا حدی در خدمتِ فضای اسطوره‌ایِ آن عمل کرده است، امّا در کل نمی‌توان امتیازِ بالایی برای انیمیشن‌های این بازی قائل شد، چون می‌توان حس کرد که در بخش‌هایی (مثلاً انیمیشنِ دشمنان) کم‌کاری‌هایی صورت گرفته است. افزون بر این، طراحیِ محیطیِ بخش‌هایی از بازی یادآورِ بازی‌های پیشین است و از این جهت، تا حدی با نوعی فضای گرافیکیِ تکراری و عدمِ خلاقیت در طراحیِ محیطی نیز روبرو هستیم. در کل، گرافیکِ بازی Mooseman تلفیقی از نگاره‌های اصیل و فضاهای تکراری است، که نه از نظرِ فنی عالی است و نه از نظرِ هنری کافی.

نوای روسی

مضمونِ اسطوره‌ایِ بازی Mooseman ما را با چند قطعه موسیقیِ محلی همراه می‌کند که یکی از نقاطِ قوتِ بازی است. قطعاتِ موسیقیِ بازی حسی اصیل و محلی دارند که مشابهِ آن را در بازی‌های دیگر نمی‌توانید یافت. این قطعات با سازها و آواهای محلی ساخته شده‌اند. به عنوانِ مثال، به هنگامِ حضور در دشت نوعی نوای ممتدِ نامأنوس، با لحنی نسبتاً زمخت و خشن اجرا می‌شود که احتمالاً با نوعی سازِ زهیِ محلی نواخته شده است. یا در اثناءِ طلوعِ سرخِ خورشید با سرودی حماسی همراه می‌شویم که در نوعِ خود خاص و جذاب است. قطعاتِ موسیقیِ بازی واجدِ روحی فرهنگی و نوعی اصالت اند که می‌تواند به تجربه‌ی ما از افسانه‌های این ناحیه غنا و تازگی ببخشد.

روایتِ اصیل و بازیِ تکراری

بازی Mooseman یک دوبعدی معمایی ساده است که کمابیش تمام تمرکز خود را روی روایتِ افسانه‌ای کهن گذاشته. اگر چه این بازی با طراحیِ خوبِ روایت، الگوبرداری از متون و نگاره‌های باستانی و به‌کارگیریِ موسیقیِ محلی تا حدی موفق شده است روایتی خلاقانه از یکی از اسطوره‌های اصیلِ روسی داشته باشد؛ با این حال، با معماهای ساده، فضاها و طراحی‌های تکراری، و فقدانِ ظرافتِ فنّیِ در این بازی نمی‌توان جایگاهِ چندان شاخصی برای آن در دنیای بازی‌های مستقلِ دوبعدی قائل شد. به هر حال، یک دلیلِ خوب وجود دارد که بخواهید این بازی را تجربه کنید و آن چیزی نیست جز دلبستگی به زبان و معرفتِ اسطوره‌.

Resolution

Platform: PC – Score: 6 out of 10

Mooseman presents a nicely designed narrative inspired by an ancient Russian myth. As the narrative and the game’s mesmerizing OST does their best in order to perfect the game, the gameplay fails the game’s perfection with simple puzzles and repetitive environments. Still, if you are a mythology enthusiast, Mooseman will worth your while.

(نقدی که مطالعه کردید، نسخه‌ی منتقدین بازی Mooseman بود که توسط ناشر آن یعنی Vladimir Beletsky برای دنیای بازی ارسال شده است.)