نقد فیلم Midsommar

پس از تماشای فیلم «موروثی» (Hereditary)، متوجه شدم که «آری استر» (Ari Aster)، ژانر وحشت را به خوبی می‌شناسد و می‌تواند از دل کلیشه‌های رایج این ژانر، یک اثر ناب و بدیع بسازد. اکنون پس از گذشت تنها یک سال، دومین اثر بلند استر با عنوان «میدسامر» ( که البته یک نوع بازیگوشی در تغییر واژه اصلی انجام داده) در تابستان سال جاری اکران شد و همانند نخستین اثرش، این بار هم مورد توجه منتقدان و اهالی رسانه قرار گرفت. واژه طرفداران را در کنار منتقدان و اهالی رسانه نیاوردم چون‌که بسیاری از طرفداران پروپاقرص ژانر وحشت، چندان با دیدگاه استر ارتباط برقرار نمی‌کنند. میدسامر هم از این قاعده مستثنی نیست و از آن دسته آثاری هم نیست که پس از پایان فیلم، همه مخاطبان با رضایت کامل سالن سینما را ترک کنند. فیلم Midsommar دقیقاً تبدیل به امضای اختصاصی استر در ژانر وحشت شده است. برای مطالعه ادامه نقد فیلم میدسامر، همراه دنیای بازی باشید.

داستان فیلم Midsommar درباره دختر جوانی به نام «دنی» (Dani) است که در شبی کابوس وار، متوجه می‌شود که تمام اعضای خانواده‌اش کشته‌ شده‌اند. این حادثه، تأثیر بسیار منفی بر روح و روان دنی می‌گذارد. از طرف دیگر، «کریستین» (Christian) – دوست پسر دنی، سعی می‌کند در این وضعیت بحران، همراه دنی باشد. «کریستین» با همراه دوستان خود، در حال انجام تحقیقات بر روی جشن باستانی میان تابستانه‌ای هستند که برنامه‌ریزی کرده اند با همراه دوست سوئدی‌شان، به روستای «هرگا» (Harga) سفر کنند. کریستین برای اینکه دنی را از این وضعیت بحرانی روحی و روانی خارج کند، او را دعوت می‌کند با هم به سوئد بروند. دنی صمیمانه پیشنهاد کریستین قبول می‌کند و راهی سوئد می‌شوند. همه چیز در ابتدا در روستای هرگا طبیعی به نظر می‌رسد اما رفته رفته با حضور و تماشای هر یک از آداب‌ و رسوم های این قبیله، بیش‌ازپیش اوضاع را برای مسافران دشوارتر می‌کند.

فیلم نامه‌ای که استر برای میدسامر به نگارش درآورده است، چیزی تازه و اصیل نیست؛ شخصیت دنی تداعی‌گر شخصیت «مگان» (Megan) در فیلم ترسناک «انقلاب» (Solstice) است (گرچه خود فیلم انقلاب بازسازی یک فیلم دانمارکی با عنوان میدسامر است!). مگان هم همانند دنی پس از خودکشی خواهرش، با مشکلات روحی و روانی شدیدی دست و پنجه نرم می‌کرد و با پیشنهاد دوستانش برای تغییر حال و احوال خود، به سفری تحقیقاتی در مورد یک جشن تابستانی، راهی ناکجاآبادی می‌شوند. اولین جرقه برای رویدادهای عجیب فیلم، به مواد روان‌گردانی بازمی‌گردد که شخصیت‌های اصلی آن را در ابتدای سفر مصرف می‌کنند. معمولاً در فیلم‌های نئو – ترسناک و رازآلود، مواد روان‌گردان، آغازگر تجربه حوادث عجیب و غریب است. کاری که «گاسپار نوئه» (Gaspar Neo) به نحو دیوانه‌واری در فیلم غیرمتعارف «کلایمکس» (Climax) انجام داد. البته این سؤال هم تا پایان فیلم ممکن است در ذهن مخاطب ایجاد شود که این مواد روان‌گردان، باعث ایجاد جنون و تصاویر نامتعارف از این مراسم برای شخصیت‌های اصلی فیلم Midsommar شده است.

چیزی که فیلم Midsommar را تازه و بدیع کرده، دیدگاه متفاوت استر از ژانر وحشت است. اگر در موروثی، شب و خانه‌ای ویرانه، محلی برای ترساندن مخاطب بود، در  فیلم میدسامر، روز، مردمان قبیله و عقایدشان، قرار است مخاطب را بترساند. البته باید بگویم که فیلم میدسامر نسبت به موروثی ترسناک نیست، بیشتر استر می‌خواسته مخاطب را به جای ترساندن، با دیدن این تصاویر برنجاند. سقوط انسان‌های کهن سال از صخره‌ای بلند و متلاشی شدن سروکله‌شان، رابطه نامشروع زورکی و خوراندن نوشیدنی‌های عجیب، بیشتر از جنس ترس منزجر و آزاردهنده است. به قول «دیوید ادلستن» (David Adlestion)، منتقد وب‌سایت «ورایتی» (Variety)، میدسامر بیشتر شبیه یک اپرا است تا به تصویر کشیدن تصاویر ترسناک. چیزی که خودم در سکانس‌های پایانی فیلم احساس کردم؛ دیالوگ‌ها کاسته شد، نقش موسیقی پر رنگ‌تر و حتی حرکات بازیگران، کم کم رنگ و بوی یک تئاتر موزیکال با درون‌مایه وحشت به خود گرفت. فیلم در حالی که مخاطب را با گستاخی‌هایش می‌رنجاند، گه گاهی هم در چند لحظه می‌خنداند. شاید بامزه‌ترین لحظه فیلم میدسامر به زمانی بازمی‌گردد که دنی با شرکت در یک بازی مسخره و برنده شدن در آن ، به ملکه جدید قبیله تبدیل می‌شود.

کارگردانی استر در فیلم خوب است  و کار با دوربین را بلد است و می‌داند که چه تصاویری برای توصیف داستانش بگیرد. البته فیلم‌برداری فوق‌العاده «پاول پاگرزلسکی»  (Pawel Pogorzelski) در این امر، کمک بسیاری به استر گرفته است و تصاویر موزون و متعادلی را به تصویر کشیده است.

فیلم Midsommar، بازگو یک جشن باستانی است که بیشتر می‌خواهد مخاطب را با دیدن رسم‌های این جشن، برنجاند تا اینکه بترساند. تصاویری که استر برای فیلمش انتخاب کرده، پرالتهاب و غیرقابل‌پیش‌بینی است. اما همچنان معتقد هستم که میدسامر، دقیقاً آن اثری نیست که تمام طرفداران ژانر وحشت از آن رضایت کامل داشته باشند.