دایره‌المعارف بازی فاینال فانتزی ۱

ژاپن بعد از جنگ جهانی دوم، در تلاش بود تا با استفاده از تکنولوژی و علم مدرن چهره‌ای جدید برای خود خلق کند و به اصطلاح از استراتژی «نیروی نرم» برای رسیدن به قدرت و توسعه‌ی روابط سیاسی و فرهنگی بهره ببرد. در همین راستا، یکی از صنایعی که از اواخر دهه‌ی هفتاد تأثیر بسازیی روی چهره‌ی جدید ژاپن گذاشت، صنعت ویدئوگیم بود. با فراگیر شدنِ کنسول‌های ژاپنی مثل فَمیکام (در غرب: نینتندو اینترتینمنت سیستم) در سراسر جهان، راه برای نوآوری و ایده‌های تازه در این صنعت نیز گشوده شد. آکیرا توریاما (خالق فرانچایز دراگون بال) که در اصل کارش طراحی مانگا بود و کویچی سوگیاما، یکی از کامپوزرهای مطرح ژاپن مصمم شدند تا روی یک بازی رایانه‌ای جدید تحت عنوان دراگون کوئست (در غرب: دراگون واریور) کار کنند و اینجا بود که جرقه‌ی بازی‌های نقش آفرینی ژاپنی یا به اصطلاح جی‌آرپی‌جی (JRPG) زده شد. (تنها سبک از بازی‌های ژاپنی که در کتگوری کاملاً متفاوتی در مقابلِ همتای غربی‌اش (WRPG) قرار می‌گیرد.) با آخرین مقالات بازی و دایره‌المعارف بازی فاینل فانتزی ۱ با دنیای بازی همراه باشید.

ماجرای شکل‌گیری فاینال فانتزی از کوچک‌ترین و کم‌جمعیت‌ترین جزیره‌ی ژاپن، به اسم شیکوکو (四国) شروع می‌شود. رئیس کمپانی الکترونیکی دِنیوشا صاحب پسری جوان بود به اسم «ماسافوما میاموتو» که علاقه‌ی زیادی به صنعت درحال رشد ویدئوگیم داشت. میاموتو با همکاری تعدادی از دانشجویان علوم کامپیوتر یک شرکت نرم افزاری به اسم «اسکوئر» (بعداً به اسکوئرسافت و سپس با ترکیب کمپانی انیکس به اسکوئرانیکس تغییر یافت.) تأسیس کرد که فی الواقع زیرشاخه‌ی کمپانی پدرش محسوب می‌شد.
متأسفانه با وجود جوانان باهوش و بااستعدادی که در اسکوئر فعالیت می‌کردند؛ بازی‌هایی که تولید می‌شدند یکی پس از دیگری شکست می‌خوردند.

میاموتو و هم‌تیمی‌های‌ش که فهمیدند اسکوئر در یک قدمی ورشکستی است، تصمیم گرفتند تا آخرین بازیِ کمپانی را با دل و جان بسازند و سپس برای همیشه با صنعت ویدئوگیم خداحافظی کنند. هیرونوبو ساکاگوچی (کارگردان و تهیه کننده) اسم بازی آخرشان را «فاینال فانتزی» به معنای «آخرین خیال‌پردازی» نهاد و به شکل آیرونیکی انتظار داشت که این عنوان نیز مانند بازی‌های قبلی با شکست روبرو شود.

تیم اسکوئر با الهام از بازی موفق دراگون کوئست که ثابت کرده بود بازی‌های نقش آفرینی می‌توانند محبوب و جذاب باشند، تولید فاینال فانتزی را آغاز کرد.
هیریوکی ایتو و آکیتوشی کاوازا بسیاری از المان‌های اولین جلدِ دانجنز اند دراگونز (Dungeons & Dragons) را قرض گرفتند تا بتوانند مجموعه‌ای جذاب از انواع هیولاها، کلاس‌ها و جادوها بسازند که بازیکن کمتر احساس خستگی یا یکنواختی کند. جالب است که سیستم مبارزات براساس قوانین فوتبال امریکایی شکل گرفت که بازیکن‌های هر تیم جلوی یکدیگر صف می‌کشند و با استراتژی خاص خودشان به سمت مقابل حمله می‌کنند.
ساکاگوچی همچنین یک برنامه‌نویس مشهور ایرانی-امریکایی به اسم ناصر گبیلی را برای پیاده‌سازی نقش آفرینی جدید اسکوئر استخدام کرد و در سال ۱۹۸۷ پروسه‌ی ساخت بازی پایان یافت.

برخلاف انتظار ساکاگوچی و الباقی تیم، فاینال فانتزی به موفقیت چشم‌گیری دست یافت و کمپانی اسکوئر را به یکی از نام‌های شاخص صنعت ویدئوگیم تبدیل کرد. فاینال فانتزی در کنار دراگون کوئست دو معمار اصلیِ جی‌آرپی‌جی مدرن محسوب می‌شوند که این سبک را به جهان معرفی کردند.
امروزه اولین فاینال فانتزی را تحت عنوان «فاینال فانتزی ۱» می‌شناسیم؛ چراکه نه تنها این بازی آخرین خیال‌پردازیِ ساکاگوچی نبود بلکه تبدیل به یکی از طولانی‌ترین و عظیم‌ترین فرانچایزهای گیم در طول تاریخ شد.

بعد از موفقیت فاینال فانتزی ۱ در ژاپن، اسکوئر یک نسخه‌ی ترجمه شده از بازی را در سال ۱۹۹۰ در ایالات متحده امریکا منتشر کرد. گرچه در ابتدا به‌خاطر سیاست‌های عجیب نینتندو، فاینال فانتزی ۱ فروش مناسبی نداشت اما به مرور زمان به یکی از محبوب‌ترین عناوین نینتندو اینترتینمنت سیستم مبدل گشت.

به‌خاطر وجود عناصر یهودی-مسیحی در داستان و تصویرسازی، در نسخه‌ی غربی بازی خیلی از اسامی و تصاویر سانسور شده‌اند. البته فاینال فانتزی ۱ بارها برای کنسول‌های مختلف و در کولکسیون‌های متعدد بازسازی و بازنشر شده است و اکثر این نسخه‌ها فاقد سانسورهای مزبور هستند.

ریشه‌های فاینال فانتزی (Final Fantasy Origins) در سال ۲۰۰۳ برای کنسول پلی‌استیشن ۱ به‌صورت جهانی عرضه شد که شامل نسخه‌ی ریمستر فاینال فانتزی ۱ و ۲ با گرافیک بالاتر و انواع بهبودهای مکانیکی و بصری می‌شد. یک سال بعد نسخه‌ی بهتر و زیباتری از همین کولکسیون با عنوان فاینال فانتزی ۱ و ۲: طلوع ارواح (Final Fantasy I & II: Dawn of Souls) برای کنسول گیم بوی ادونس منتشر شد. (خودم همین نسخه را بازی کردم.)

در جشن بیست سالگی فاینال فانتزی ۱ نیز اسکوئرانیکس یک نسخه‌ی بازسازی شده‌ی جدید از بازی را برای کنسول پی‌اس‌پی (پلی‌استیشن پورتابل) منتشر کرد که بسیاری آن را بهترین ورژن فاینال فانتزی ۱ می‌دانند.

پ.ن: پورت‌های فاینال فانتزی ۱ برای گوشی‌های همراه نیز عرضه شده‌اند که طبق معمول بازی‌های موبایل، از کیفیت بالایی برخوردار نیستند.

فاینال فانتزی ۱ درباره‌ی یک دنیای خیالی و جادویی است که شباهت زیادی به جهان‌های دانجنز اند دراگونز دارد. برخلاف فاینال فانتزی‌های دیگر که شخصیت‌های اصلی داستان دارای نام و شخصیت پردازی هستند؛ در فاینال فانتزی ۱ بازیکن باید از میان شش کلاس، چهار آواتار بسازد که حکم قهرمانان بی‌کلام بازی را دارند. (بازیکن آزاد است تا هر چهار آواتار را از یک کلاس انتخاب کند.)

کلاس‌های فاینال فانتزی ۱:

۱ – جنگجو: قدرت حمل انواع اسلحه‌ها و زره‌ها را دارد اما با شمشیر، چکش و دیگر اسلحه‌های بزرگ بهتر کار می‌کند. جنگجو پس از کسب تجربه‌ی کافی به شوالیه تبدیل می‌شود که قادر است از جادوهای لول پایین نیز استفاده کند.

۲ – راهب: در هنرهای رزمی مهارت دارد و با دست‌های خالی بهتر از هر حالت دیگری می‌جنگد. راهب‌ها به حدی قدرتمند هستند که اگر در پایان بازی چهار راهب داشته باشید می‌توانید به سادگی باس فایت نهایی را از پا درآورید. راهب پس از کسب تجربه‌ی کافی به استاد بزرگ تبدیل می‌شود.

۳ – مغ سیاه: متخصص جادوی سیاه است و می‌تواند از حملاتی استفاده کند که چندین دشمن را به‌صورت هم‌زمان هدف قرار می‌دهند. مغ سیاه پس از کسب تجربه‌ی کافی به جادوگر سیاه تبدیل می‌شود و می‌تواند از شعله (قدرتمندترین جادوی سیاه) استفاده کند.

۴ – مغ سفید: متخصص جادوی سفید است و حکم هیلِر را ایفا می‌کند. مغ سفید همچنین در مقابل دشمنان آن‌دِد بسیار کاراست. مغ سفید پس از کسب تجربه‌ی کافی به جادوگر سفید تبدیل می‌شود و می‌تواند از قدرتمندترین جادوی سفید استفاده کند.

۵ – مغ قرمز: قادر است از جادوهای سفید و سیاه استفاده کند و توانایی مبارزه‌ی فیزیکی نیز دارد اما هیچوقت به تخصص کامل در جادوی سفید یا سیاه نمی‌رسد. مغ قرمز پس از کسب تجربه‌ی کافی به جادوگر قرمز تبدیل می‌شود.

۶ – عیار: مبارزی خوش‌شانس و سریع که می‌تواند راحت‌تر از هر کلاس دیگری از پیکار فرار کند. عیار پس از کسب تجربه‌ی کافی به نینجا تبدیل می‌شود که می‌تواند از جادوی سیاه لول پایین استفاده کند.

داستان فاینال فانتزی ۱ در جهانی بی‌نام می‌گذرد که به سه قاره‌ی بزرگ تقسیم می‌شود. در این جهان کریستال‌هایی وجود دارند که شامل قدرت چهار عنصر تشکیل دهنده‌ی هستی می‌شوند: آب – آتش – باد – خاک.
چهار قرن پیش، نژادی به اسم لوفِنیان شروع به ساخت انواع تکنولوژی هوایی مانند ایستگاه معلق و کشتی‌های پرنده می‌کند. تیامِت، دیوِ باد جنگی را علیه لوفنیان آغاز می‌کند که به سقوط کامل تمدنشان ختم می‌شود؛ با این وجود یک لوفنی به اسم «سید» موفق می‌شود تا یک کشتی پرنده را از دیدگان تیامت مخفی سازد.
تیامت ایستگاه معلق لوفنیان را به محل اسکان خود تبدیل می‌کند تا بتواند از کریستال باد بهره ببرد.
دو قرن بعد، کِراکِن، دیوِ آب نیز تمدنی دریایی را برای همیشه غرق می‌کند تا از کریستال آب استفاده کند.
میریلیث، دیو آتش و لیچ، دیو خاک نیز به همین ترتیب تمدن‌های مختلف را نابود می‌کنند و تاریکی سراسر دنیا را فرا می‌گیرد.
پیشگویی به‌نام لوکین وعده می‌دهد که پس از تاریک شدنِ دنیا، چهار جنگجوی روشنایی برای نجات هستی ظهور خواهند کرد.

شوالیه‌ای به‌نام گارلاند که برترین و قوی‌ترین جنگجوی پادشاهی کورنلیا بود، با چشیدن طعم قدرت فاسد می‌شود و سارا، شاهدختِ دربار و وارث تاج پادشاهی را می‌دزدد. گارلاند با تهدید پادشاه، وی را مجبور می‌کند تا فرمانروایی کورنلیا را به او بسپارد.
طبق پیشگویی لوکین، چهار جنگجوی روشنایی ظهور می‌کنند و خودشان را در پادشاهی کورنلیا میابند. جنگجویان روشنایی گارلاند را شکست می‌دهند و سارا را آزاد می‌کنند. پادشاه کورنلیا نیز برای قدردانی به جنگجویان تازه از راه رسیده کمک می‌کند تا به شرق سفر کنند و مأموریت مقدس‌شان را برای نابودی تاریکی ادامه دهند.
درحالی که جنگجویان روشنایی به سرزمین الف‌ها، دوارف‌ها و دیگر نژادها سفر می‌کنند با پلیدی‌ها و موجودات اهریمنی پیکار می‌کنند. جنگجویان ویلن‌های بسیاری را به زانو درمیاورند و دوستان جدیدی پیدا می‌کنند که به آن‌ها یاری می‌رسانند.

جنگجویان روشنایی که تجربه‌ی زیادی در طول سفرشان کسب کرده‌اند، به کمک کشتی پرنده‌ی سید موفق می‌شوند تا مقابل چهار دیو هرج و مرج (تیامت، کراکن، میریلیث و لیچ) بایستند و آن‌ها را نابود سازند. اما برخلاف آنچه که انتظار می‌رود، با رهایی کریستال‌ها یک نیروی اهریمنی نامشخص قدرت را به دست می‌گیرد.

قهرمانان قصه متوجه می‌شوند که اهریمنی به‌نام «هرج و مرج» درواقع رهبر چهار دیوی است که شکست داده‌اند و برای از بین بردن وی باید به دو هزار سال قبل سفر کنند -از طریق پورتال زمانی که کریستال ایجاد کرده است- تا بتوانند هرج و مرج را پیش از طلوع تاریکی از بین ببرند.

در دو هزار سال پیش، جنگجویان متوجهِ این واقعیت می‌شوند که هرج و مرج درواقع همان گارلاند است که در پادشاهی کورنلیا شکست دادند. مشخص می‌شود که گارلاند یک حلقه‌ی زمانی خلق کرده است که با استفاده از آن، چهار دیو عناصر را به آینده می‌فرستد تا دقیقا پیش از اینکه توسط جنگجویان روشنایی کشته شود، به گذشته برگردد و تبدیل به ماهیت اهریمنی هرج و مرج شود و به همین ترتیب تا بی‌نهایت عمر کند.

جنگجویان روشنایی با سفر در زمان حلقه‌ی زمانی گارلاند را می‌شکنند و دنیا را نجات می‌دهند. اما نکته‌ی غم‌انگیز اینجاست که دیگر هیچکس به‌جز جنگجویان وقایع بازی را به‌یاد نمیاورد چراکه دیگر گارلاندی وجود ندارد که دنیا را به سمت تاریکی سوق دهد.

تریویا

۱ – نام «سید» تقریباً در تمام فاینال فانتزی‌ها و حتی سری کینگدام هارتس به شخصیت‌های مختلف نسبت داده می‌شود.

۲ – یک مجموعه‌ی مانگا و رمان نیز براساس داستان فاینال فانتزی ۱ تولید شده.

۳ – خیلی از الف‌های بازی شباهت زیادی به شخصیت لینک از فرانچایز افسانه‌ی زلدا دارند.

۴ – در اسپین آف Dissidia Final Fantasy معلوم می‌شود که دنیای فاینال فانتزی ۱ نیز مانند دیگر جهان‌های فاینال فانتزی شامل هیولاهای احضار شونده می‌شد اما هرج و مرج پس از رسیدن به قدرت آن‌ها را تبعید کرد.