نحوه تقسیم ارث بین ورثه چگونه است؟ قوانین جدید ارث

فوت یکی از احوال شخصیه است که آثار حقوقی دارد. با فوت شخص دیون و دارایی او به ورثه منتقل می‌شود. در قانون قدیم برای متوفیان قبل از سال ۱۳۹۵، ورثه و یا وکیل یا قیم و یا حتی نماینده قانونی ورثه، در ابتدا به اداره امور مالیاتی مراجعه و اظهارنامه مالیات بر ارث ارائه می‌کردند. بعد از آن گواهی تسلیم اظهارنامه می‌گرفتند و با رجوع به شورای حل اختلاف، گواهی انحصار وراثت اخذ می‌کردند. اما بر طبق قانون جدید ورثه نیازی به مراجعه به اداره امور مالیاتی ندارند. در نتیجه گواهی انحصار وراثت بدون رجوع به اداره امور مالیاتی نیز قابل دریافت است.

علاوه بر این در قانون قدیم ورثه اگر حداکثر تا شش ماه بعد از فوت متوفی اظهارنامه مالیاتی خود را ارائه نمی‌کردند مشمول جریمه می‌شدند اما در قانون جدید جریمه وجود ندارد.

نحوه محاسبه ارث چگونه است؟

ارث بر اساس طبقات مختلف سببی و نسبی به افراد تعلق می‌گیرد:

طبقه اول شامل پدر، مادر، فرزندان، نوادگان و فرزندان آن‌ها است. پدربزرگ، مادربزرگ، برادر و خواهر و فرزندان آن‌ها طبقه سوم و عمه، عمو، خاله، دایی و فرزندان آن‌ها طبقه سوم هستند. نکته حائز اهمیت این است که درصورتیکه طبقه اول وجود داشته باشد، طبقات دوم و سوم ارث نمی‌برند.

ورثه از ترکه خالص ارث می‌برند و ترکه خالص زمانی حاصل می‌شود که تمام دیون و بدهی متوفی تصفیه شود.

قانون جدید تقسیم ارث بین فرزندان

بر طبق قانون مدنی در صورتیکه متوفی پدر و مادر نداشته باشد و فقط چند فرزند داشته باشد،‌ تمام ارث به فرزندان او می‌رسد. اگر متوفی همسری داشته باشد ابتدا سهم او که به مقدار یک هشتم است داده می‌شود و بعد بقیه ماترک میان ورثه تقسیم می‌‎شود. اگر ورثه متوفی همه فرزند دختر و یا فرزند پسر باشند ماترک به شکل برابر و مساوی میان آن‌ها تقسیم می‌شود. اما اگر فرزندان متوفی هم دختر و هم پسر باشند،‌ پسران دو برابر دختران ارث می‌برند. اگر متوفی پدر و مادر هم داشته باشد سهم آن‌ها یک ششم از اموال است. اگر متوفی در کنار پدر و مادر یک فرزند دختر هم داشته باشد،‌ سهم پدر و مادر یک ششم و سهم دختر نصف اموال است.

قانون جدید ارث زن از شوهر

زن و شوهر از هم ارث می‌برند. طبیعی است که در صورت طلاق رابطه توارث هم از بین می‌رود. نکته مهم این است که زن و شوهر برای توارث باید در عقد دائم باشند. در نتیجه به واسطه ازدواج موقت رابطه توارث ایجاد نمی‌شود.  با فوت زوج،‌ زوجه از شوهر خود ارث می‌برد. ممکن است متوفی فرزند یا نوه داشته باشد که در این فرض، زن یک هشتم از ماترک را ارث می‌برد. اما اگر زوج فرزند و یا نوه نداشته باشد سهم زن یک چهارم از اموال او است. اگر مرد چند زن داشته باشد ربع یا ثمن ترکه بین همه آن‌ها به شکل مساوی تقسیم می‌شود. لازم به ذکر است که زن یک هشتم از عین اموال منقول و یک هشتم از قیمت اموال غیر منقول را به ارث می‌برد.

اگر مرد فرزند نداشته باشد و فقط زوجه وارث او باشد یک چهارم اموال زوج به او می‌رسد و باقی اموال به حاکم شرع سپرده می‌شود. به عبارت دیگر اگر زوجین وارث نداشته باشند،‌ زوج تمام ترکه زوجه خود را به ارث می‌برد اما زن فقط تا یک چهارم سهم خواهد داشت و بقیه اموال شوهر او در حکم مال بلاوارث است.

بر طبق قانون درصورتی که مرد در زمان بیماری زنی را عقد کند و بعد به علت آن بیماری فوت کند، اگر رابطه زناشویی برقرار شده باشد زن از مرد ارث می‌برد اما اگر رابطه برقرار نشده باشد، زن از شوهر خود ارث نمی‌برد.

ارث به چه کسانی تعلق نمی‌گیرد؟

در برخی موارد به بعضی افراد ارث تعلق نمی‌گیرد. در ادامه به طور خلاصه برخی از این موارد ذکر شده است:

• اگر مردی بگوید که این فرزند من نیست و به همسرش تهمت زنا زند
• کافر از مسلمان ارث نمی‌برد
• اگر قاتل ورثه مقتول باشد در صورت عمدی بودن قتل، از مقتول ارث نمی‌برد
• طفل متولد زنا از والدین ارث نمی‌برد
• فرزند متولد نشده تنها درصورتی ارث می‌برد که زنده به دنیا بیاید.
• اگر تاریخ فوت دونفر که ازهم ارث می‌برند مشخص نباشد این دو از هم ارث نمی‌برند مگر اینکه علت مگر مغروق شدن در آب یا هدم باشد.

ارث در چه صورتی به  دولت می‌رسد؟

اگر مرد به جز همسر خود هیچ ورثه‌ای نداشته باشد زن فقط یک چهارم ارث می‌برد و باقی اموال مرد متعلق به دولت است.

آیا امکان شکایت برای گرفتن ارث وجود دارد؟

ممکن است افراد بعد از صادرشدن گواهی انحصار وراثت، نسبت به آن اعتراض کنند. حتی درصورت نیاز ممکن است برای تامین دلیل دادخواست داد. از معترض خواسته می‌شود که مدارک و دلایل خود را ارائه کند. در نهایت شورای حل اختلاف،‌ در این باره حکم صادر می‌کند و رای در مرحله تجدید نظر قابل اعتراض خواهد بود.